Cù Lao Chàm: Cẩm nang đi trong ngày từ Hội An

Cù Lao Chàm là quần đảo tám hòn cách bờ Hội An mười tám cây số về đông, nằm trong vùng được UNESCO công nhận Khu dự trữ sinh quyển biển năm 2009. Hòn Lao, lớn nhất trong tám, là đảo duy nhất có cư dân thường trú — khoảng ba ngàn người, phần lớn là gia đình ngư dân. Bảy đảo còn lại không có người ở và được bảo vệ. Với khách đi trong ngày từ Hội An, sức hút đơn giản: đây là mảnh bờ biển Việt vắng đúng nghĩa gần nhất, có rạn san hô lặn ngắm sạch nhất trong khoảng cách hợp lý từ Phố Cổ, và một làng chài vẫn vận hành theo cách làng chài ở đây đã vận hành mấy trăm năm.

Chuyến đi bắt đầu ở cảng Cửa Đại, hai mươi lăm phút xe về đông từ Cẩm Nam. Tàu cao tốc rời bến giữa 7 giờ 30 và 8 giờ 30 tuỳ con nước và mùa, hành trình băng biển ba mươi đến bốn mươi phút. Tàu ồn, vùng biển giữa Hội An và Cù Lao Chàm có thể dập sóng vào mùa đông, và say sóng khá phổ biến — uống thuốc chống say từ tối hôm trước nếu bạn nhạy. Từ tháng Năm đến tháng Tám, biển êm và chuyến băng biển dịu. Từ tháng Chín đến tháng Tư điều kiện thay đổi; tháng Mười và Mười Một có khi tạm ngưng nhiều ngày khi bão đóng bờ.

Bạn thực sự làm gì trên đảo

Phần lớn tour ngày đi cùng vòng: một-hai tiếng lặn ngắm san hô tại một trong ba điểm rạn (Bãi Bìm, Bãi Xếp, hay Hòn Lá tuỳ điều kiện), ghé chùa Hải Tạng và bảo tàng nhỏ của Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm, ăn trưa ở làng chài Bãi Làng, rồi vài giờ trên Bãi Chồng trước khi tàu về lúc ba-bốn giờ chiều. Rạn san hô là điểm nhấn chính. Tầm nhìn dưới nước ổn định khoảng tám đến mười hai mét, san hô khoẻ theo chuẩn của bất kỳ rạn nào tiếp cận được từ một thành phố cảng Việt, và thường có vài cá mập rạn nhỏ cùng đàn cá thia lia lớn. Mang theo kính lặn riêng nếu có — đồ thuê chất lượng rất khác nhau.

Ghé chùa thì ổn nhưng nhanh. Bảo tàng biển nhỏ và giải thích nỗ lực bảo tồn đã giúp rạn này thành một trong số ít rạn còn khoẻ ở miền Trung: chính sách không nhựa dùng một lần nghiêm khắc trên đảo (không được mang nhựa dùng một lần lên), khu cấm đánh bắt luân phiên, và phí vào khu bảo tồn 4 USD tài trợ bảo tồn địa phương. Bữa trưa làng chài — thường ở một trong ba-bốn quán gia đình — xoay quanh cá nướng bắt sáng đó, mực rang muối và rau muống xào tỏi. Khoảng 200.000–300.000 đồng/người, thú vị hơn đồ ăn quán biển ở Hội An.

Cốt lõi: đảo trả công cho ai coi đây là một ngày nghiêm túc, không phải phần kéo dài của một ngày biển. Rạn san hô là lý do đến; làng là lý do ở thêm một tiếng quá khung tour tiêu chuẩn.

Đặt tour, giá, và thực tế con tàu

Tour ngày theo nhóm chuẩn 600.000–900.000 đồng/người, gồm xe đưa, tàu, đồ lặn, bữa trưa và phí khu bảo tồn. Cao tốc riêng cho bốn-tám người khoảng bốn triệu đồng cho cùng lịch, tốt hơn nếu muốn tự kiểm soát giờ giấc hay ở dưới nước lâu hơn. Phần lớn khách sạn phía Cẩm Nam (gồm cả chúng tôi) sắp xếp được cả hai; nếu không, các văn phòng đặt tour trên Trần Phú trong Phố Cổ là đáng tin. Tránh đặt từ những bác xích lô chào trên phố — giá ban đầu thường tăng khi tàu đã rời bến.

Cuối tuần cao điểm (tháng Sáu đến tháng Tám) đông; có thể ba-bốn tàu nhóm đổ khách cùng bãi cùng lúc. Thứ Ba và thứ Tư các tháng đệm (tháng Ba, tháng Tư, tháng Chín) là ngày vắng nhất và tầm nhìn lặn thường tốt nhất.

Ngủ lại đêm

Có chừng một tá homestay hoạt động trên Hòn Lao, hầu hết đơn sơ — phòng quạt, vệ sinh chung, bữa cùng gia đình, có thể một võng ngoài hiên. Hai lý do để ngủ lại là bầu trời đêm (đảo ô nhiễm ánh sáng tối thiểu, đêm trăng non trời quang nhìn thấy Dải Ngân Hà) và chuyến ra khơi rạng đông cùng một ngư dân của làng, mà chủ homestay có thể sắp xếp. Đặt tốt nhất qua Booking.com hay OTA Việt; không phải homestay nào cũng có web tiếng Anh.

Với phần lớn khách, đi-về trong ngày là định dạng đúng. Về Cẩm Nam chiều muộn, spa nóng, phòng yên, và sự tương phản giữa cái mệt nước mặn của con tàu với buổi tắm thảo dược tiếp theo chính là một phần sức hút của việc lưu trú tại một khách sạn ven sông cách bến hai mươi lăm phút.

Thực dụng

Mang kem chống nắng thân thiện rạn san hô — khu bảo tồn yêu cầu và phiên bản nghiêm của quy định được kiểm tại chốt không-nhựa. Tiền mặt là bắt buộc; đảo có một ATM không tin cậy. Sóng điện thoại chập chờn trên tàu và lúc được lúc mất trong làng. Phí vào khu bảo tồn hiện 70.000 đồng; quy tắc không-nhựa được thực thi — mang chai dùng nhiều lần. Giữ vé tàu — đúng vé ấy được kiểm cho chiều về.

Từ Nghê Prana, ra bến hai mươi lăm phút xe, tổng tám-chín tiếng khứ hồi, và tự nhiên ghép với một ngày yên tĩnh trước và một ngày phục hồi sau. Chúng tôi sắp xếp xe và đặt tour; làng ở Cù Lao Chàm trả công cho ai đến với kỳ vọng thực tế và rời trước khi các tàu ngày đổ khách lúc ba giờ chiều.